JURNAL HAQIDA

E-ISSN: 2181-306x

“Ilmiy xabarnoma – Scientific Bulletin” jurnali muassisi – Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Andijon davlat universiteti.

2009–2019-yillarda Andijon davlat universiteti muassisligida “Ilmiy xabarnoma – Научный вестник” (ISSN 2091-5780) nomi bilan ilmiy jurnal chop etilgan. Ushbu jurnal Andijon viloyati Matbuot va axborot boshqarmasi tomonidan 2009-yil 7-aprelda 04-039 raqami bilan ro‘yxatga olingan hamda 2020-yilga qadar bir yilda 4 martadan muntazam chop etilgan.

2019-yilda “Ilmiy xabarnoma – Научный вестник” jurnalidan “Ilmiy xabarnoma. Fizika-matematika tadqiqotlari” (ISSN: 2181-0702) jurnali ajralib chiqdi va mustaqil jurnal sifatida chop qilina boshladi.

2020-yildan jurnal seriyalarga ajratilgan holda qayta tashkil qilinib, “Ilmiy xabarnoma – Scientific Bulletin” nomi bilan 2020-yil 7-avgustda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan 1097 raqami bilan ro‘yxatga olindi. Jurnal quyidagi 4 seriyada chop etila boshlandi:

Ilmiy xabarnoma. Seriya: Gumanitar tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Humanitarian Studies.

Ilmiy xabarnoma. Seriya: Pedagogik tadqiqotlar. – Scientific Bulletin. Series: Pedagogical Research.

Ilmiy xabarnoma. Seriya: Kimyo tadqiqotlari. – Scientific Bulletin. Series: Chemical Research.

Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar. – Scientific Bulletin. Series: Biological Research.

2025-yil 3-martda “Ilmiy xabarnoma – Scientific Bulletin” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №676359 raqam bilan Internet global tarmog‘i orqali tarqatiladigan jurnal sifatida qayta ro‘yxatdan o‘tkazildi (E-ISSN: 2181-306x). Shu yil boshidan jurnal quyidagi 4 seriyada e’lon qilina boshlandi:

Ilmiy xabarnoma. Seriya: Gumanitar tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Humanitarian Studies.

Ilmiy xabarnoma. Seriya: Ijtimoiy fanlar. – Scientific Bulletin. Series: Social Research.

Ilmiy xabarnoma. Seriya: Pedagogik tadqiqotlar. – Scientific Bulletin. Series: Pedagogical Research.

Ilmiy xabarnoma. Seriya: Biologik tadqiqotlar. – Scientific Bulletin. Series: Biological Research.

Jurnalning maqsad va vazifalari

“Ilmiy xabarnoma – Scientific Bulletin” jurnalining maqsadi mutaxassis va olimlarning ilmiy va uslubiy ahamiyatga molik maqolalari, ilmiy axborotlari, ixtirolari, yangi ilmiy izlanishlar natijalarini, ishlab chiqarishga qo‘llashga doir ilmiy tavsiyalarini e’lon qilish orqali ilm-fan rivojiga hissa qo‘shishdan iborat. Jurnalning vazifalari:

- universitetda va boshqa oliy o‘quv yurtlarida tabiiy, ijtimoiy va gumanitar fanlar bo‘yicha olib borilayotgan ilmiy tadqiqot ishlari natijalari bilan tanishtirib borish;

- ilmiy tadqiqot ishlari natijalarining amaliyotga tatbiq etilishiga ko‘maklashish;

- turli oliy o‘quv yurtlari va ilmiy muassasalarda olib borilayotgan tadqiqotlarning o‘zaro muvofiqlashtirilishiga qo‘shimcha imkon yaratish;

- yuqori malakali ilmiy-pedagogik kadrlar yetishtirishga ko‘maklashish.

“Ilmiy xabarnoma – Scientific Bulletin” jurnali tabiiy, ijtimoiy va gumanitar sohalarga ixtisoslashgan.

Jurnal bir yilda 8 marta (har bir seriya 2 marta) e’lon qilinadi.

Maqolalar o‘zbek, rus va ingliz tillarida qabul qilinadi.

E’lon qilingan sonlarning to‘liq matni bilan “Arxiv ” bo‘limida tanishish mumkin.

“Ilmiy xabarnoma – Scientific Bulletin” jurnaliga kelgan barcha maqolalar tegishli soha mutaxassislari tomonidan taqrizdan o‘tkazilishi qat’iy belgilangan.

Maqolalarning e’lon qilinish muddati maqola tahririyatga kelib tushganidan keyin bir yilgacha vaqtni olishi mumkin.

Tahririyat manzili: Andijon viloyati, Andijon shahri, Universitet ko‘chasi, 129-uy, Andijon davlat universiteti Ijtimoiy fanlar fakulteti binosi.

E-mail: adu_xabarnoma@mail.ru

Seriya haqida

“Ilmiy xabarnoma – Scientific Bulletin” jurnalining “Pedagogik tadqiqotlar – Pedagogical Research” seriyasi pedagogika sohasi bo‘yicha ixtisoslashgan.

Seriyaning maqsadi va vazifalari

“Pedagogik tadqiqotlar – Pedagogical Research” seriyasining maqsadi mutaxassis va olimlarning ilmiy hamda uslubiy ahamiyatga molik maqola va ilmiy axborotlari, ilmiy izlanishlar natijalarini ijtimoiy sohaga qo‘llashga doir tavsiyalarini chop etish orqali ilm-fan rivojiga hissa qo‘shishdan iborat.

“Pedagogik tadqiqotlar – Pedagogical Research” seriyasining vazifalari:

- universitetda va boshqa oliy o‘quv yurtlarida pedagogika fanlari bo‘yicha olib borilayotgan ilmiy tadqiqot ishlari natijalari bilan tanishtirib borish;

- ilmiy tadqiqot ishlari natijalarining amaliyotga tatbiq etilishiga ko‘maklashish;

- turli oliy o‘quv yurtlari va ilmiy muassasalarda olib borilayotgan tadqiqotlarning muvofiqlashtirilishi va o‘zaro hamkorlikni yo‘lga qo‘yish uchunga qo‘shimcha imkon yaratish;

- yuqori malakali ilmiy-pedagogik kadrlar yetishtirishga ko‘maklashish.

Seriya bir yilda 2 marta chop etiladi.

Maqolalar o‘zbek, rus va ingliz tillarida qabul qilinadi.

Chop etilgan sonlarning to‘liq matni bilan “Arxiv ” bo‘limida tanishish mumkin.

“Pedagogik tadqiqotlar – Pedagogical Research” seriyasiga kelgan barcha maqolalarning tegishli soha mutaxassislari tomonidan taqrizdan o‘tkazilishi va mualliflik nuqtai nazaridan tekshirilishi qat’iy belgilangan.

Maqolalarning chop etilish muddati maqola tahririyatga kelib tushganidan keyin bir yilgacha vaqtni olishi mumkin.

Seriya nusxalarining tarqatilishi tahririyat tomonidan faqat obuna bo‘yicha amalga oshiriladi.

Tahririyat manzili: O‘zbekiston Respublikasi, 170100, Andijon shahri, Universitet ko‘chasi, 129-uy, Andijon davlat universiteti tarix fakulteti binosi.

E-mail: adu_xabarnoma@mail.ru

Seriya haqida

“Ilmiy xabarnoma – Scientific Bulletin” jurnalining “Biologik tadqiqotlar – Biological Research” seriyasi biologiya yo‘nalishi bo‘yicha ixtisoslashgan.

Seriyaning maqsadi va vazifalari

“Biologik tadqiqotlar – Biological Research” seriyasining maqsadi mutaxassis va olimlarning ilmiy hamda uslubiy ahamiyatga molik maqola va ilmiy axborotlari, ilmiy izlanishlar natijalarini ijtimoiy sohaga qo‘llashga doir tavsiyalarini chop etish orqali ilm-fan rivojiga hissa qo‘shishdan iborat.

“Biologik tadqiqotlar – Biological Research” seriyasining vazifalari:

- universitetda va boshqa oliy o‘quv yurtlarida biologiya sohasida olib borilayotgan ilmiy tadqiqot ishlari natijalari bilan tanishtirib borish;

- ilmiy tadqiqot ishlari natijalarining amaliyotga tatbiq etilishiga ko‘maklashish;

- turli oliy o‘quv yurtlari va ilmiy muassasalarda olib borilayotgan tadqiqotlarning muvofiqlashtirilishi va o‘zaro hamkorlikni yo‘lga qo‘yish uchunga qo‘shimcha imkon yaratish;

- yuqori malakali ilmiy-pedagogik kadrlar yetishtirishga ko‘maklashish.

Seriya bir yilda 2 marta chop etiladi.

Maqolalar o‘zbek, rus va ingliz tillarida qabul qilinadi.

Chop etilgan sonlarning to‘liq matni bilan “Arxiv ” bo‘limida tanishish mumkin.

“Biologik tadqiqotlar – Biological Research” seriyasiga kelgan barcha maqolalarning tegishli soha mutaxassislari tomonidan taqrizdan o‘tkazilishi va mualliflik nuqtai nazaridan tekshirilishi qat’iy belgilangan.

Maqolalarning chop etilish muddati maqola tahririyatga kelib tushganidan keyin bir yilgacha vaqtni olishi mumkin.

Seriya nusxalarining tarqatilishi tahririyat tomonidan faqat obuna bo‘yicha amalga oshiriladi.

Tahririyat manzili: O‘zbekiston Respublikasi, 170100, Andijon shahri, Universitet ko‘chasi, 129-uy, Andijon davlat universiteti tarix fakulteti binosi.

E-mail: adu_xabarnoma@mail.ru

TARIXCHILARGA CHEKSIZ ILHOM VA KUCH HADYA ETGAN QAROR, BIRI – 180 DA, BIRI – 75 DA, “IXTIRO”LARI UCHUN OLIY JAZO OLGANLAR, OSMON BALOLARI, AKADEMIKNING “AYBDOR” AKASI, KELAJAK QAYG‘USI YELKADA...

Bularning barchasi “Vodiynoma” (Tarixiy meros) jurnalining 2024 yildagi 2-35 sonida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024 yil 19-iyuldagi “Siyosiy qatag‘on qurboni bo‘lgan yurtdoshlarimiz hayoti va faoliyatini o‘rganish, targ‘ib etish hamda ularning xotirasini abadiylashtirish borasidagi ishlarni kengaytirish” nomli qarori tarixchilarning, tadqiqotchilarning qalbiga malham bo‘ldi, ularga kuch va cheksiz ilhom hadya etib, soha istiqbolini belgnilab beruvchi muhim omil bo‘ldi. Jurnal ushbu qarorning to‘la matni bilan ochiladi.

Otabek Abduraupovning “O‘zbekiston qirg‘izlariga oid tarixiy-etnografik ma’lumotlar” maqolasida ikki birodar va qo‘shni el an’analari, O‘zbekistonda yashab kelayotgan qirg‘izlar, ularning tarixiy manbalarda aks etirilishi kabilar haqida so‘z boradi.

Muxtorjon Xudoyorov, Jasurbek Iminov va Azizbek Mahkamovlarning maqolasida esa, O‘sh davlat universitetida bo‘lib o‘tgan qirg‘iz xalqi tarixiga oid xalqaro anjuman haqida so‘z yuritiladi.

Professor Akramjon Yuldashevning “Ta’lim bor joyda tarbiya bo‘lishi shart” maqolasi “Xalq so‘zi” gazetasidan olib bosilgan bo‘lib, unda tajribali pedagogning sharqona ta’lim-tarbiyaga oid fikrlari o‘z ifodasini topgan.

Rustambek Shamsutdinov, Azizbek Mahkamov, Nigoraxon Akbarovalarning “Andijonlik jadidlar – qatag‘on qurbonlari”, R. T. Shamsutdinovning ““Katta terror”da qatag‘on qilingan milliy rahbar xodimlar”, ushbu muallifning Nigora Akbarova bilan hamkorlikda bitilgan “Jadid Abdurahmon Abdullaxonov – qatag‘on qurboni”, “Muhammad Odiliy”, “Xodiev (Botu) Mahmud Maqsudovich” kabi rang-barang materiallar, “Darxon” gazetasining 1923 yil, 10 avgust 13-sonidan havolalar, doktorant Azizbek Mahkamovning “O‘zbekiston fuqarolik aviatsiyasi vujudga kelishi tarixidan”, Qo‘qon universiteti Andijon filiali xalqaro aloqalar bo‘limi boshlig‘i, iste’dodli muarrix, doktorant Ravshanbek Shamsutdinovning rus tilidagi chiqishi kabilar ham jurnalning mazmun-mohiyatini boyitgan va aytish mumkinki, yuqoridagilarning barchasi, deyarli bir g‘oya ostida birlashadi. ostida birlashadi.

Rustambek Shamsutdinovning “Fayzulla Sultonov – “Katta terror” qurboni” nomli maqolasida, akademik, taniqli adabiyotshunos olim Izzat Otaxonovich Sultonovning tug‘ishgan akasi, atigi 34 yil umr ko‘rgan Fayzulla Sultonovning fojiali taqdiri, uning boshiga yog‘ilgan tuhmat-malomatlar haqida fikr yuritilgan. Katta niyatlar bilan hayot yo‘liga chiqqan, Andijonda ta’lim sohasida rahbarlik lavozimida ishlagan, ammo, hamkasblari chaquvi ortidan boshiga qora kunlar tushgan Fayzulla Sultonov o‘zining aybsizligi haqida yuqoriga murojaat yo‘llasa-da, bu murojaatni hech kim e’tiborga omlaydi. Natijada, u farzandlarini yetim qoldirib, o‘z joniga qasd qiladi. Tariximizda bu kabi aybsiz “aybdor” bo‘lganlar oz emas. Shukurki, bugungi Yangi O‘zbekiston sharoitida haqiqat o‘z joyiga qo‘yilmoqda. Jurnal avvalida keltirilgan Prezident qarori ham bu borada muhim qadam bo‘ldi, deyish o‘rinli bo‘ladi.

Jurnalning ushbu sonidan shuningdek, “Bahodir Jo‘raevich Eshov 60 yoshda” maqolasi, Faridaxon Hoshimovaning “Jadidlar” nomli she’ri va boshqa bir necha ilmiy maqolalar, yangi chop etilgan tarixiy kitobga taqriz ham e’lon qilingan. Bularning bari sizni befarq qoldirmaydi.

“Vodiynoma” jurnalining yangi sonlarini o‘qib, tarixga doir bilimlaringizni boyiting!

JADIDCHILIKNI O‘RGANISH MASALALARIGA DOIR MULOHAZALAR, QATAG‘ON QILINGAN JADIDLAR VA PROKURATURA XODIMLARI, QORAQALPOG‘ISTONDA YASHAGAN JADIDLAR, “TARIXIY XOTIRA BEQIYOS” KITOBI HAQIDAGI MULOXAZALAR

Bularning barchasi “Vodiynoma” (Tarixiy meros) jurnalining 2025 yildagi birinchi – 1-38 sonida

Vodiynoma jurnalining 2025-yildagi birinchi soni asosan jadidchilik harakati, uning a’zolarining qatag‘on qilinishi tarixiga bag‘ishlangan maqolalardan tashkil topgan.

Hurriyatparvar ajdodlarimizning ilg‘or qismini birlashtirgan jadidchilik harakati uzoq vaqt salbiy jihatdan aks ettirilgan. Tarix fanlari doktori, professor Rustambek Shamsutdinovning “Jadidchilikni o‘rganish masalalariga doir mulohazalar” nomli maqolasida jadidchilik harakatiga ularning zamondoshlari, davlat arboblari, tarixchi olimlarning fikrlari jamlangan va tahlil qilingan.

Hammaga ma’lumki tarixni shaxslar yaratadi. Jurnalda keng jamoatchilikka avval to‘liq tanish bo’lmagan jadidlar – Sattor Xo’jayev, Usmonxon Eshonxo‘jayev, Abdulhamid Cho‘lponlarning hayot yo‘li va qatag‘on qilinishi tarixi aks etgan va birlamchi manbalarga asoslangan maqolalar ham jurnaldan o‘rin olgan.

Iskandar Madg‘oziyevning “Mullo Xolbek ibn Muso Andijoniy – yetuk shoir va tarixnavis” nomli maqolasida ko‘hna va hamisha navqiron Andijonning uzoq yillik adabiy muhiti nomdor vakili Mullo Xolbek ibn Muso Andijoniyning hayot yo‘li, boy ijodiy merosi, jumladan, uning “G‘urbatnoma” asari haqida batafsil ma‘lumot berilgan. “G‘urbatnoma” asari Qo‘qon xonligi tarixi, xususan, Andijonning XVIII–XIX asrlardagi tarixidan hikoya qiluvchi g‘oyat qimmatli manbalardan hisoblanadi.

Rossiya imperiyasi va sovet mustabid tuzumi davrida Turkiston o‘lkasi, jumladan, O‘zbekistonda 100 000 dan ortiq odam turli ayblovlar bilan qatag‘on qilingan. Ular orasida xorij fuqarolari, jumladan, O’zbekistonga ko‘chib kelib yashayotgan insonlar ham bo‘lgan. “Нaциональные меньшинства и иностранцы, репрессированные в Узбекской ССР. Жертвы “Большого террора” (1937-1938 гг.) nomli kitobda ular alohida ro‘yxat asosida berilgan bo‘lsa, jurnalda qatag‘on qurboni bo‘lgan ayrim horijliklar haqida batafsil ma’lumotlar uzoq vaqt “mutlaqo mahfiy” grifi ostida saqlangan arxiv hujjatlarini ilmiy iste’molga kiritish orqali ma’lumot berilgan.

T.Choroteginning “История казахов: О попытках прочтения этнонима «қарлуқ» как «қазақ»” maqolasida qozog‘istonlik tarixchilar orasida avj olayotgan “folk history” ya’ni ilmiy qarashga o’xshash to’qima tarix jarayoniga sof ilmiy ravishda baxo berilib, “tarixchi”larning soxta fikrlariga ilmiy javob qaytarilgan.

2024-yil qatag‘on qurboni bo‘lgan prokuratura xodimlari haqida 2 kitobdan iborat “Tarixiy xotira beqiyos” kitobi nashr etildi. Bundan tashqari O‘zbekiston Respublikasi Bosh Prokuraturasining muzeyida Qatag‘on qilingan prokuratura xodimlarining hayoti va faoliyatiga bag‘ishlangan yangi ekspozitsiyalar ham yaratildi. O‘. Ubaydullayev, J. Iminov, A. Mahkamovlarning “Qatag‘on qurboni bo‘lgan prokurorlarning xotirasi mangu yashaydi” nomli maqolasida prokuratura muzeyi haqida batafsil ma’lumot berilgan.

Jurnalda shuningdek J.Hasanovning “O‘zbekistonlik mahbuslar Moskva-Volga kanali qurilishida”, J. Savriyevning “O‘rta Zarafshon vohasida Karmana shahri shakllanishi va toponimikasi tarixidan”, R.Shamsutdinov va G. Valixonovalarning “Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti 60 yoshda” nomli maqolalari ham o‘rin olgan bo’lib ular ham jurnalxonlarga tariximizning dolzarb mavzulari haqida batafsil ma’lumot beradi.

“Vodiynoma” jurnalining yangi sonlarini o‘qib, tarixga doir bilimlaringizni boyiting!

“Vodiynoma” jurnali 2025-yil 2-soni (№2/39) – Mundarijadagi barcha maqolalar uchun annotatsiyalar

Andijonda Zahiriddin Muhammad Bobur tavalludi 475 yilligining nishonlanishi

Muallif(lar): Farhod Nabiyev, Bekzod Jumonqulov Shokir o‘g‘li

Maqolada Andijonda Bobur tavalludining 475 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan ilmiy-ma’naviy tadbirlar yoritilib, bayramning tashkiliy asoslari, ilm-fan va jamoatchilik vakillarining ishtiroki hamda Bobur merosining bugungi tarixiy xotiradagi o‘rni tahlil etiladi. Suratlardagi manzara va arxiv manbalarga tayangan holda, voqea milliy adabiy-madaniy hayotni jonlantirishdagi ahamiyati bilan izohlanadi.

Milliy yuksalish jarayonida tarix fani oldidagi dolzarb muammolar

Muallif(lar): Farhod Nabiyev, Bekzod Shokir o‘g‘li Jumonqulov

Maqola milliy tiklanishdan milliy yuksalishga o‘tish konsepsiyasi manzarasida tarix fanining vazifalarini belgilaydi. Mualliflar tarixiy xotira, adolatli ijtimoiy tartib, fuqarolik jamiyati va nazorat institutlari masalalarini nazariy-amaliy yondashuvda ochib beradi; tarixiy tajribadan, jumladan Amir Temur davridan ijodiy foydalanish zarurligi asoslanadi.

Turkiston o‘lkasida safarbarlikka qarshi xalq harakatlari

Muallif(lar): Saidmurod To‘raxo‘jayev

Asarda 1916-yil farmonidan so‘ng Turkistonning turli hududlarida yuzaga kelgan safarbarlikka qarshi qo‘zg‘olonlar sabablari, borishi va oqibatlari umumlashtiriladi. Xo‘jand, Jizzax, Farg‘ona vodiysi kabi o‘choqlarda namoyon bo‘lgan harakatlar arxiv va matbuot manbalari asosida tahlil qilinadi.

1937–1938-yillardagi “Katta terror”da Ukrainada qatag‘on qilingan o‘zbeklar

Muallif(lar): Rustambek Shamsutdinov, Alisher Mamajonov, Manzura Akbarova

Maqolada Ukrainaning turli hududlarida qatag‘on qilingan o‘zbeklarning shaxsiy taqdirlari, ayblov moddalari va tergov-sud amaliyoti misolida sovet repressiya mexanizmi ko‘rsatiladi. Ro‘yxatlar va hujjatlar asosida qatag‘on geografiyasi va ijtimoiy kesimi yoritiladi.

1937–1938-yillardagi “Katta terror”da Shimoliy Kavkazda qatag‘on qilingan o‘zbeklar

Muallif(lar): Rustambek Shamsutdinov, Alisher Mamajonov, Manzura Akbarova

Tadqiqot Shimoliy Kavkaz mintaqasida repressiyaga uchragan o‘zbeklar demografik profili, ish yuritish materiallari va keyingi yillarda oqlash jarayonlarini tahlil qiladi. Maqola millatlararo migratsiya va mehnat ko‘chishlari fonida qatag‘onning ko‘lami va oqibatlarini ko‘rsatadi.

1937–1938-yillardagi “Katta terror”da Shimoliy Qozog‘istonda qatag‘on qilingan o‘zbeklar

Muallif(lar): Rustambek Shamsutdinov, Alisher Mamajonov, Manzura Akbarova

Maqolada Shimoliy Qozog‘iston lager va tergov organlarida o‘zbeklar taqdirining hujjatli manzarasi tiklanadi. Ismlar, sanalar va ish materiallari orqali tarixiy adolatni tiklashga xizmat qiluvchi ma’lumotlar jamlangan.

Jonkuyar jadid tarixchisi

Muallif(lar): Ubaydulla Quvvataliyev

Muallif bir jadid tarixchisi hayoti va ilmiy merosini yoritib, uning o‘lkashunoslik va milliy uyg‘onishdagi o‘rni, ijtimoiy faolligi hamda davr matbuotidagi chiqishlarini tahlil qiladi.

O‘rganilishi lozim bo‘lgan jadidchi “Milliy qo‘mita” tashkiloti haqida

Muallif(lar): Prof. R.T. Shamsutdinov, Ph.D. A. Maxkamov

Maqolada jadidlar doirasida faoliyat yuritgan “Milliy qo‘mita” tashkilotining vujudga kelishi, maqsad-vazifalari va tarixiy hujjatlardagi aks etishi ko‘rib chiqiladi. Mualliflar tashkilot atrofidagi ilmiy bo‘shliqlarni ko‘rsatib, keyingi tadqiqot yo‘nalishlarini belgilaydi.