Tahririyat manzili:

O'zbekiston Respublikasi, 170100, Andijon shahri, Universitet ko'chasi, 129-uy, Andijon davlat universiteti tarix fakulteti binosi.

E-mail: adu_xabarnoma@mail.ru

Tahririyat manzili:

O'zbekiston Respublikasi, 170100, Andijon shahri, Universitet ko'chasi, 129-uy, Andijon davlat universiteti tarix fakulteti binosi.

E-mail: adu_xabarnoma@mail.ru

Jurnalning asosiy yo'nalishlari:

• Tarixchilarga cheksiz ilhom va kuch hadya etgan qaror
• 180 va 75 yoshlarda "ixtiro"lari uchun oliy jazo olganlar
• Osmon balolari
• Akademikning "aybdor" akasi
• Kelajak qayg'usi yelkada

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori

2024 yil 19-iyul – "Siyosiy qatag'on qurboni bo'lgan yurtdoshlarimiz hayoti va faoliyatini o'rganish, targ'ib etish hamda ularning xotirasini abadiylashtirish borasidagi ishlarni kengaytirish"

Ushbu qaror tarixchilarning, tadqiqotchilarning qalbiga malham bo'ldi, ularga kuch va cheksiz ilhom hadya etib, soha istiqbolini belgilab beruvchi muhim omil bo'ldi. Jurnal ushbu qarorning to'la matni bilan ochiladi.

O'zbekiston qirg'izlariga oid tarixiy-etnografik ma'lumotlar

Muallif: Otabek Abduraupov

Maqolada ikki birodar va qo'shni el an'analari, O'zbekistonda yashab kelayotgan qirg'izlar, ularning tarixiy manbalarda aks etirilishi haqida so'z boradi.

O'sh davlat universitetida bo'lib o'tgan qirg'iz xalqi tarixiga oid xalqaro anjuman

Mualliflar: Muxtorjon Xudoyorov, Jasurbek Iminov, Azizbek Mahkamov

Ta'lim bor joyda tarbiya bo'lishi shart

Muallif: Professor Akramjon Yuldashev

Maqola "Xalq so'zi" gazetasidan olib bosilgan bo'lib, unda tajribali pedagogning sharqona ta'lim-tarbiyaga oid fikrlari o'z ifodasini topgan.

Andijonlik jadidlar – qatag'on qurbonlari

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Azizbek Mahkamov, Nigoraxon Akbarova

Maqolada Andijonda faoliyat ko'rsatgan jadidlarning qatag'on qilinishi tarixi yoritilgan.

"Katta terror"da qatag'on qilingan milliy rahbar xodimlar

Muallif: R.T. Shamsutdinov

1937-1938-yillarda siyosiy qatag'onga uchragan rahbar xodimlar haqida tadqiqot.

Jadid Abdurahmon Abdullaxonov – qatag'on qurboni

Mualliflar: R.T. Shamsutdinov, Nigora Akbarova

Muhammad Odiliy

Muallif: R.T. Shamsutdinov

Xodiev (Botu) Mahmud Maqsudovich

Muallif: R.T. Shamsutdinov

DARXON gazetasi, 1923 yil, 10 avgust 13-son

Jurnalda XX asr boshlaridagi tarixiy gazetadan havolalar keltirilgan.

O'zbekiston fuqarolik aviatsiyasi vujudga kelishi tarixidan

Muallif: Doktorant Azizbek Mahkamov

Fayzulla Sultonov – "Katta terror" qurboni

Muallif: Rustambek Shamsutdinov

Maqolada akademik, taniqli adabiyotshunos olim Izzat Otaxonovich Sultonovning tug'ishgan akasi, atigi 34 yil umr ko'rgan Fayzulla Sultonovning fojiali taqdiri, uning boshiga yog'ilgan tuhmat-malomatlar haqida fikr yuritilgan.

Katta niyatlar bilan hayot yo'liga chiqqan, Andijonda ta'lim sohasida rahbarlik lavozimida ishlagan, ammo hamkasblari chaquvi ortidan boshiga qora kunlar tushgan Fayzulla Sultonov o'zining aybsizligi haqida yuqoriga murojaat yo'llasa-da, bu murojaatni hech kim e'tiborga olmadi. Natijada, u farzandlarini yetim qoldirib, o'z joniga qasd qildi.

Tariximizda bu kabi aybsiz "aybdor" bo'lganlar oz emas. Shukurki, bugungi Yangi O'zbekiston sharoitida haqiqat o'z joyiga qo'yilmoqda. Jurnal avvalida keltirilgan Prezident qarori ham bu borada muhim qadam bo'ldi.

Bahodir Jo'raevich Eshov 60 yoshda

Taniqli olim va tarixchi haqida maqola.

Jadidlar

Muallif: Faridaxon Hoshimova

She'r.

Yangi chop etilgan tarixiy kitobga taqriz

Jurnalda yangi nashr bo'lgan tarixiy asarga ilmiy baho berilgan.

Son tarkibi:

• Jadidchilikni o'rganish masalalariga doir mulohazalar
• Qatag'on qilingan jadidlar va prokuratura xodimlari
• Qoraqalpog'istonda yashagan jadidlar
• "Tarixiy xotira beqiyos" kitobi haqidagi mulohazalar

Jadidchilikni o'rganish masalalariga doir mulohazalar

Muallif: Tarix fanlari doktori, professor Rustambek Shamsutdinov

Maqolada jadidchilik harakatiga ularning zamondoshlari, davlat arboblari, tarixchi olimlarning fikrlari jamlangan va tahlil qilingan.

Qatag'on qurbonlari - jadidlar

Jurnalda keng jamoatchilikka avval to'liq tanish bo'lmagan jadidlar haqida maqolalar:

• Sattor Xo'jayev
• Usmonxon Eshonxo'jayev
• Abdulhamid Cho'lpon

Ularning hayot yo'li va qatag'on qilinishi tarixi aks etgan va birlamchi manbalarga asoslangan maqolalar jurnaldan o'rin olgan.

Mullo Xolbek ibn Muso Andijoniy – yetuk shoir va tarixnavis

Muallif: Iskandar Madg'oziyev

Maqolada ko'hna va hamisha navqiron Andijonning uzoq yillik adabiy muhiti nomdor vakili Mullo Xolbek ibn Muso Andijoniyning hayot yo'li, boy ijodiy merosi, jumladan, uning "G'urbatnoma" asari haqida batafsil ma'lumot berilgan.

"G'urbatnoma" asari Qo'qon xonligi tarixi, xususan, Andijonning XVIII–XIX asrlardagi tarixidan hikoya qiluvchi g'oyat qimmatli manbalardan hisoblanadi.

Milliy ozliklar va xorijliklar - qatag'on qurbonlari

Rossiya imperiyasi va sovet mustabid tuzumi davrida Turkiston o'lkasi, jumladan, O'zbekistonda 100 000 dan ortiq odam turli ayblovlar bilan qatag'on qilingan. Ular orasida xorij fuqarolari, jumladan, O'zbekistonga ko'chib kelib yashayotgan insonlar ham bo'lgan.

"Нaциональные меньшинства и иностранцы, репрессированные в Узбекской ССР. Жертвы "Большого террора" (1937-1938 гг.) nomli kitobda ular alohida ro'yxat asosida berilgan bo'lsa, jurnalda qatag'on qurboni bo'lgan ayrim horijliklar haqida batafsil ma'lumotlar uzoq vaqt "mutlaqo mahfiy" grifi ostida saqlangan arxiv hujjatlarini ilmiy iste'molga kiritish orqali berilgan.

История казахов: О попытках прочтения этнонима «қарлуқ» как «қазақ»

Muallif: T.Chorotegin

Maqolada qozog'istonlik tarixchilar orasida avj olayotgan "folk history" ya'ni ilmiy qarashga o'xshash to'qima tarix jarayoniga sof ilmiy ravishda baho berilib, "tarixchi"larning soxta fikrlariga ilmiy javob qaytarilgan.

"Tarixiy xotira beqiyos" kitobi

2024-yil qatag'on qurboni bo'lgan prokuratura xodimlari haqida 2 kitobdan iborat "Tarixiy xotira beqiyos" kitobi nashr etildi. Bundan tashqari O'zbekiston Respublikasi Bosh Prokuraturasining muzeyida qatag'on qilingan prokuratura xodimlarining hayoti va faoliyatiga bag'ishlangan yangi ekspozitsiyalar ham yaratildi.

Qatag'on qurboni bo'lgan prokurorlarning xotirasi mangu yashaydi

Mualliflar: O'. Ubaydullayev, J. Iminov, A. Mahkamov

Maqolada prokuratura muzeyi haqida batafsil ma'lumot berilgan.

O'zbekistonlik mahbuslar Moskva-Volga kanali qurilishida

Muallif: J. Hasanov

O'rta Zarafshon vohasida Karmana shahri shakllanishi va toponimikasi tarixidan

Muallif: J. Savriyev

Andijon qishloq xo'jaligi va agrotexnologiyalar instituti 60 yoshda

Mualliflar: R. Shamsutdinov, G. Valixonova

Andijonda Zahiriddin Muhammad Bobur tavalludi 475 yilligining nishonlanishi

Mualliflar: Farhod Nabiyev, Bekzod Jumonqulov

Maqolada Andijonda Bobur tavalludining 475 yilligi munosabati bilan o'tkazilgan ilmiy-ma'naviy tadbirlar yoritilib, bayramning tashkiliy asoslari, ilm-fan va jamoatchilik vakillarining ishtiroki hamda Bobur merosining bugungi tarixiy xotiradagi o'rni tahlil etiladi. Suratlardagi manzara va arxiv manbalarga tayangan holda, voqea milliy adabiy-madaniy hayotni jonlantirishdagi ahamiyati bilan izohlanadi.

Milliy yuksalish jarayonida tarix fani oldidagi dolzarb muammolar

Mualliflar: Farhod Nabiyev, Bekzod Shokir o'g'li Jumonqulov

Maqola milliy tiklanishdan milliy yuksalishga o'tish konsepsiyasi manzarasida tarix fanining vazifalarini belgilaydi. Mualliflar tarixiy xotira, adolatli ijtimoiy tartib, fuqarolik jamiyati va nazorat institutlari masalalarini nazariy-amaliy yondashuvda ochib beradi; tarixiy tajribadan, jumladan Amir Temur davridan ijodiy foydalanish zarurligi asoslanadi.

Turkiston o'lkasida safarbarlikka qarshi xalq harakatlari

Muallif: Saidmurod To'raxo'jayev

Asarda 1916-yil farmonidan so'ng Turkistonning turli hududlarida yuzaga kelgan safarbarlikka qarshi qo'zg'olonlar sabablari, borishi va oqibatlari umumlashtiriladi. Xo'jand, Jizzax, Farg'ona vodiysi kabi o'choqlarda namoyon bo'lgan harakatlar arxiv va matbuot manbalari asosida tahlil qilinadi.

1937–1938-yillardagi "Katta terror"da Ukrainada qatag'on qilingan o'zbeklar

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Alisher Mamajonov, Manzura Akbarova

Maqolada Ukrainaning turli hududlarida qatag'on qilingan o'zbeklarning shaxsiy taqdirlari, ayblov moddalari va tergov-sud amaliyoti misolida sovet repressiya mexanizmi ko'rsatiladi. Ro'yxatlar va hujjatlar asosida qatag'on geografiyasi va ijtimoiy kesimi yoritiladi.

1937–1938-yillardagi "Katta terror"da Shimoliy Kavkazda qatag'on qilingan o'zbeklar

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Alisher Mamajonov, Manzura Akbarova

Tadqiqot Shimoliy Kavkaz mintaqasida repressiyaga uchragan o'zbeklar demografik profili, ish yuritish materiallari va keyingi yillarda oqlash jarayonlarini tahlil qiladi. Maqola millatlararo migratsiya va mehnat ko'chishlari fonida qatag'onning ko'lami va oqibatlarini ko'rsatadi.

1937–1938-yillardagi "Katta terror"da Shimoliy Qozog'istonda qatag'on qilingan o'zbeklar

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Alisher Mamajonov, Manzura Akbarova

Maqolada Shimoliy Qozog'iston lager va tergov organlarida o'zbeklar taqdirining hujjatli manzarasi tiklanadi. Ismlar, sanalar va ish materiallari orqali tarixiy adolatni tiklashga xizmat qiluvchi ma'lumotlar jamlangan.

Jonkuyar jadid tarixchisi

Muallif: Ubaydulla Quvvataliyev

Muallif bir jadid tarixchisi hayoti va ilmiy merosini yoritib, uning o'lkashunoslik va milliy uyg'onishdagi o'rni, ijtimoiy faolligi hamda davr matbuotidagi chiqishlarini tahlil qiladi.

O'rganilishi lozim bo'lgan jadidchi "Milliy qo'mita" tashkiloti haqida

Mualliflar: Prof. R.T. Shamsutdinov, Ph.D. A. Maxkamov

Maqolada jadidlar doirasida faoliyat yuritgan "Milliy qo'mita" tashkilotining vujudga kelishi, maqsad-vazifalari va tarixiy hujjatlardagi aks etishi ko'rib chiqiladi. Mualliflar tashkilot atrofidagi ilmiy bo'shliqlarni ko'rsatib, keyingi tadqiqot yo'nalishlarini belgilaydi.

Qatag'on qilingan jadidlar va ziyolilar

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Azizbek Maxkamov, Nigoraxon Akbarova

Jurnalda quyidagi shaxslarning biografik maqolalari berilgan:

• Oqilxon Dadaxo'jayev
• Mirhamid Xo'jayev
• Yunusov Qudratulla
• Hismatov Hikmatulla
• Ataullayev Xayrulla
• Odiliy Muhammad
• Abduvaxobxo'jayev Abdukarim
• Abdullajon Yo'ldoshqoriyev
• Mamasharif Karimboyev
• Aydarov Ahmad

Tergov qiynog'ida halok bo'lgan Davlat Rizayev fojiasi hujjatlarda

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Azizbek Maxkamov, Nigoraxon Akbarova

Tadqiqot tergov jarayonlaridagi qiynoqlar oqibatida halok bo'lgan D. Rizayev ishini hujjatlar vositasida rekonstruksiya qilib, repressiya mexanizmining vahshiyligini ko'rsatadi.

Bir kunda qatl etilgan respublika yoshlari yetakchilari

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Azizbek Maxkamov, Nigoraxon Akbarova

Tadqiqot bir kunda qatl etilgan yoshlar yetakchilarining ismlari, ish materiallari va tarixiy oqibatlarini jamlab, milliy xotiraning muhim sahifasini ochadi.

O'zbekistonlik mahbuslar Moskva–Volga kanali qurilishida

Muallif: Jasur Hasanov

Maqola GULAG tizimidagi yirik qurilishlardan biri – Moskva–Volga kanali loyihasida qatnashgan o'zbekistonlik mahbuslar mehnati, yashash sharoitlari va yo'qotishlarini hujjatlar asosida yoritadi.

Janubiy Ural sanoat korxonalariga safarbar qilingan mehnat armiyachilarining moddiy-maishiy va oziq-ovqat ta'minoti

Muallif: Xurshid Qurbonov

Asar mehnat armiyachilarining ta'minot tizimi – turar-joy, oziq-ovqat, kiyim-kechak va sog'liqni saqlash masalalarini misollar bilan tahlil qilib, jangovar bo'lmagan frontdagi og'ir sharoitlarni ko'rsatadi.

Davlat boshqaruvida ayolning roli

Muallif: Ozoda Subxanovna Islamova

Maqola davlat boshqaruvi tizimidagi ayollar ishtiroki, gender tenglik siyosati va institutlararo hamkorlik mexanizmlarini tarixiy va zamonaviy misollar orqali tahlil qiladi.

DARXON gazetasi, 1923-yil 22-avgust, 16-son

Tayyorlovchilar: R.T. Shamsutdinov, Sh. Qahhorov

Maqolada Andijonda chiqqan "DARXON" gazetasining 1923-yilgi 16-soni mazmuni va muhim materiallari sharhlanadi; mahalliy matbuotning ijtimoiy-siyosiy hayotdagi o'rni ko'rsatiladi.

Отзыв на книгу "Жертвы большого террора (1937–1938 гг.)"

Muallif: Zeynalova Mahfuza

Taqrizda 1937–1938-yillardagi qatag'on qurbonlariga bag'ishlangan tadqiqotning manbashunoslik bazasi, metodik yondashuvi va ilmiy yangiligi baholanadi; kuchli va takomillashtirishga muhtoj jihatlar ko'rsatiladi.

Xorazm jadidchiligining o'ziga xos xususiyatlari va farqli jihatlari

Muallif: Umid Bekmuhammad

Maqolada Xiva xonligida jadidchilik harakatining paydo bo'lishi, Feruzxon va Asfandiyorxon davridagi ma'rifiy islohotlar, Islomxo'ja, Bobooxun Salimov, Mamat Mahram singari taraqqiyparvarlarning faoliyati tahlil etilgan. Muallif jadidchilikni Xorazmda siyosiy harakatga aylangan ma'rifiy jarayon sifatida ko'rsatadi va uning boshqa hududlardagi jadidlikdan farqli jihatlarini asoslaydi.

Jadidchi "Alamzadalar jamiyati"

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Azizbek Mahkamov

Maqola 1929–1931-yillarda Andijonda faoliyat ko'rsatgan "Alamzadalar" nomli yashirin jadid tashkiloti tarixiga bag'ishlangan. Unda Abdullahoji G'afurov va Abdumutallib Qoramandiyev rahbarligidagi milliy ozodlik harakati, uning maqsadlari va sovet hukumatiga qarshi faoliyati arxiv hujjatlari asosida yoritilgan. Asar Turkiston jadidlarining keyingi bosqichdagi siyosiy kurashini ochib beradi.

Jadid ma'rifatparvarlari merosi – 'Uchinchi Renessans' poydevori

Muallif: Bahodir Ma'murov

Muallif jadid ma'rifatparvarlarining milliy uyg'onishdagi o'rni va ularning ilm-fan, ma'rifat, adabiyot sohasidagi merosini tahlil qiladi. Jadidlarning millatni ma'naviy jihatdan uyg'otishdagi xizmatlari bugungi "Uchinchi Renessans" g'oyasining manbai sifatida talqin etiladi.

'Jadid gazetasi kutubxonasi'da chop etilgan maqolalar to'plami

Mualliflar: Shodmon Hayitov, Azalshoh Hamroyev

Maqolada XX asr boshlarida jadid matbuotining shakllanishi, xususan "Jadid gazetasi kutubxonasi" to'plamida chop etilgan maqolalar mazmuni tahlil qilinadi. Jadidlar tomonidan ilgari surilgan ma'rifat, ijtimoiy adolat va mustaqillik g'oyalari manbalar asosida ochib beriladi.

Bir yillik faoliyat sarhisobi

Muallif: Muxtorjon Xudoyorov

Jurnalning ushbu qismida tahririyat va ilmiy ekspeditsiyaning o'tgan yildagi ilmiy, tadqiqot va nashriy faoliyati tahlil etiladi. Muallif "Meros" xalqaro ekspeditsiyasi hamkorligida amalga oshirilgan tarixiy izlanishlarning natijalarini umumlashtiradi.

Andijonda tarix muzeyi shakllanishiga doir

Muallif: Islomjon Karimov

Maqolada Andijon viloyatidagi tarix muzeyining tashkil topish jarayoni, dastlabki eksponatlar, mahalliy tarixchilar tashabbuslari va muzeyshunoslikning shakllanish bosqichlari yoritilgan. Asarda muzeylarning milliy tarixni asrash va yoshlar tarbiyasidagi o'rni alohida ta'kidlanadi.

Vodiyning nozikta'b ijod sohibi

Mualliflar: Oybek Barziyev, Mohizar Abduqahhorova

Asarda Farg'ona vodiysida ijod qilgan adib va shoirlarning badiiy merosi, ularning davr ijtimoiy hayoti bilan aloqasi, milliy ruh va estetik did masalalari tahlil qilingan. Mualliflar "nozikta'blik" tushunchasini vodiyning adabiy muhitiga xos estetik hodisa sifatida ochib beradilar.

Turkiston o'lkasida sovet hokimiyatining zo'rlik bilan o'rnatilishi va Farg'ona vodiysidagi qurolli qarshilik harakati

Muallif: Anvarjon Abduqahhorov

Maqola Turkiston va Farg'ona vodiysida 1917–1924-yillarda sovet hokimiyatining o'rnatilishi jarayonida yuz bergan qurolli qarshiliklar, bosmachilik harakati, mahalliy aholining norozilik sabablari va oqibatlarini tahlil etadi. Asar mustamlakachilikka qarshi milliy ozodlik kurashining tarixiy ahamiyatini yoritadi.

Jo'rabek Toshmuhammedov – qatag'on qurboni

Mualliflar: R.T. Shamsutdinov, K.N. Baltabayeva

Maqolada 1937–1938-yillardagi qatag'on davrida aybsiz jazolangan o'zbek ziyolisi Jo'rabek Toshmuhammedovning hayoti va fojiali taqdiri arxiv hujjatlari asosida yoritilgan. Asar sovet repressiya tizimining mahalliy elita qatlamiga qilgan zarbasini ochib beradi.

Fojiali taqdirlar

Mualliflar: Rustambek Shamsutdinov, Azizbek Mahkamov

Mualliflar sovet totalitar tuzumi davrida qatag'on qilingan bir qator o'zbek ziyolilari va jadidlarning hayoti, ijtimoiy faoliyati hamda ayblovlarning soxtaligini tahlil qilgan. Maqola tarixiy adolatni tiklash va milliy xotirani saqlashga qaratilgan.

Jumaboy Qurbonov

Mualliflar: Sabit Nurjanov, Alisher Kudiyarov, Ansatbay Alimbetov

Maqolada 1930-yillarda yashagan ziyoli Jumaboy Qurbonovning hayoti, ilmiy faoliyati va qatag'on qurboni sifatidagi taqdiri yoritiladi. Mualliflar arxiv materiallari asosida uning nomini tarixiy adolat bilan qayta tiklaydilar.